SEREMBAN, 21 September 2026 Kerajaan Negeri Sembilan menegaskan bahawa barisan Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri yang ada ketika ini masih sah, akan terus menjalankan tugas seperti biasa dan tidak perlu digantikan dengan senarai EXCO yang baharu.
Menteri Besar Negeri Sembilan, YAB Dato’ Haji Ismail bin Lasim berkata, kedudukan itu berasaskan tafsiran kerajaan negeri terhadap Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959, khususnya peruntukan yang menentukan sempadan kuasa eksekutif serta tempoh perjawatan seseorang EXCO.
Penjelasan rasmi itu penting bagi mengelakkan sebarang kekeliruan mengenai pihak yang mempunyai kuasa dalam urusan pelantikan, pemberhentian atau perubahan kedudukan anggota EXCO ketika pentadbiran negeri sedang berjalan.
Menurut beliau, sistem pentadbiran Negeri Sembilan ditegakkan atas prinsip Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen. Berdasarkan Bahagian Kedua UUTKNS 1959, kuasa kedaulatan Raja dalam hal pentadbiran negeri hendaklah dilaksanakan atas nasihat Menteri Besar dan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri.
Atas asas itu, mana-mana peruntukan yang berkaitan tidak boleh dibaca secara terpisah. Keseluruhan kerangka perlembagaan negeri perlu diteliti secara harmoni dan menyeluruh supaya maksud sebenar setiap peruntukan tidak disalahtafsirkan atau digunakan di luar batas yang ditetapkan.
Asas pertama yang dihuraikan ialah prinsip kuasa atas nasihat di bawah Perkara 40(1) UUTKNS 1959. Peruntukan itu, menurut Menteri Besar, menetapkan bahawa Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan hendaklah bertindak mengikut nasihat Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri dan Menteri Besar ketika menjalankan fungsi pentadbiran atau eksekutif di bawah Bahagian Kedua Perlembagaan Negeri.
Ini bermakna perjalanan kuasa eksekutif negeri tertakluk kepada susunan perlembagaan yang telah ditetapkan. Kuasa tersebut tidak boleh ditafsirkan secara terasing daripada peranan Menteri Besar dan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri sebagai badan yang memberikan nasihat dalam urusan pentadbiran.
Asas kedua melibatkan had kuasa budi bicara. Dato’ Haji Ismail menjelaskan bahawa kuasa budi bicara Raja dalam hal pentadbiran hanya meliputi perkara yang dinyatakan secara bertulis di bawah Perkara 40(2) UUTKNS 1959.
Menurut pendirian rasmi kerajaan negeri, kuasa untuk memberhentikan seseorang EXCO atau menamatkan tempoh perjawatannya secara bersendirian tidak disenaraikan sebagai sebahagian daripada kuasa budi bicara tersebut. Oleh itu, sebarang tindakan berkaitan kedudukan EXCO perlu kembali kepada kerangka nasihat yang diperuntukkan oleh UUTKNS 1959.
Asas ketiga pula menyentuh hubungan antara Perkara 38(5), Perkara 38(4) dan Perkara 40(1). Menteri Besar menegaskan bahawa kuasa Raja untuk memperkenankan tempoh perjawatan seseorang EXCO di bawah Perkara 38(5) tidak boleh dibaca secara berasingan daripada dua peruntukan berkenaan.
Apabila ketiga-tiga peruntukan itu dibaca secara bersama dan menyeluruh, tafsiran kerajaan negeri ialah sebarang penamatan perjawatan atau perubahan kedudukan barisan EXCO semasa pentadbiran sedang berjalan hanya boleh berkuat kuasa atas nasihat atau permintaan rasmi daripada Menteri Besar.
Justeru, Menteri Besar menegaskan bahawa mana-mana tindakan untuk memberhentikan atau menamatkan keahlian seseorang EXCO tanpa nasihat atau permintaan beliau merupakan satu kekhilafan dari sudut perundangan. Menurut kenyataan rasmi itu, tindakan sedemikian tidak berperlembagaan dan tidak mempunyai sebarang kuat kuasa undang-undang.
Dalam masa yang sama, Dato’ Haji Ismail turut menjelaskan bahawa beliau tidak pernah dirujuk mengenai pemberhentian mana-mana anggota EXCO Kerajaan Negeri Sembilan. Beliau juga tidak pernah, pada bila-bila masa, memberikan nasihat supaya mana-mana EXCO diberhentikan menurut Perkara 38(5) UUTKNS 1959.
Ketiadaan rujukan, nasihat atau permintaan rasmi daripada Menteri Besar membawa kepada satu pendirian yang jelas. Tiada asas untuk menganggap jawatan EXCO sedia ada telah tamat dan tiada keperluan untuk mengemukakan senarai EXCO yang baharu.
Dengan itu, semua anggota EXCO sedia ada kekal sah serta akan meneruskan amanah dan tanggungjawab masing-masing seperti biasa. Pentadbiran kerajaan negeri juga akan terus berfungsi berlandaskan susunan kuasa yang diperuntukkan oleh Perlembagaan Negeri.
Penjelasan ini bukan sekadar menyentuh kedudukan beberapa jawatan dalam pentadbiran. Ia melibatkan prinsip lebih besar mengenai keluhuran perlembagaan, pemisahan bidang kuasa dan kepastian undang-undang dalam sistem Raja Berperlembagaan.
Pada saat timbulnya pelbagai tafsiran, kerajaan negeri memilih untuk berdiri pada teks dan kerangka UUTKNS 1959. Setiap kuasa mempunyai batas, setiap tindakan mempunyai tatacara dan setiap keputusan yang melibatkan pentadbiran negeri mesti dibuat melalui saluran yang sah.
Kerajaan Negeri Sembilan, tegas Menteri Besar, akan terus mempertahankan keluhuran perlembagaan bagi memastikan kestabilan pentadbiran tidak diganggu oleh tindakan yang tidak menepati lunas undang-undang. Pada masa yang sama, mandat rakyat akan terus dipelihara melalui sebuah kerajaan yang berfungsi secara sah, teratur dan bertanggungjawab.
Pendirian akhirnya tidak berubah. EXCO sedia ada masih sah. Tugas pentadbiran diteruskan seperti biasa. Tiada senarai baharu akan dikemukakan kerana tiada nasihat atau permintaan daripada Menteri Besar untuk menamatkan perjawatan mana-mana anggota EXCO.
Itulah garis perlembagaan yang ditegaskan oleh Menteri Besar Negeri Sembilan. Kerajaan negeri akan mempertahankannya demi kestabilan pentadbiran, keluhuran undang-undang dan mandat rakyat.
