MELAKA — Dalam tempoh kurang dua minggu, mesej politik Pakatan Harapan Melaka mengenai Bersatu berubah daripada rundingan yang sedang dimuktamadkan kepada sekadar makan makan, sebelum berakhir dengan kenyataan bahawa tiada kerjasama akan berlaku. Perubahan itu membuka satu persoalan yang lebih besar daripada soal calon dan pembahagian kerusi. Siapa sebenarnya yang mempunyai kata putus dalam menentukan hala tuju PH Melaka menjelang Pilihan Raya Negeri?
Pada 19 September 2026, Pengerusi PH Melaka, Adly Zahari, secara terbuka mengesahkan bahawa PH sedang memuktamadkan rundingan dengan parti yang mempunyai aspirasi sama termasuk Parti Pribumi Bersatu Malaysia bagi membentuk kerjasama PH Plus untuk menghadapi PRN Melaka. Adly menjelaskan bahawa rundingan itu dibuat berdasarkan ketetapan Mesyuarat Majlis Presiden PH dan sebarang bentuk kerjasama hanya akan diumumkan selepas proses rundingan selesai.
Kenyataan itu membawa maksud yang cukup jelas. Pada ketika itu, Bersatu bukan sekadar disebut dalam perbualan politik tidak rasmi tetapi secara terbuka diletakkan dalam kerangka rundingan PH Plus. Adly pada masa sama turut mengesahkan bahawa pembahagian kerusi antara PKR, Amanah dan DAP telah selesai termasuk peruntukan lapan kerusi kepada Amanah.
Namun hanya sebelas hari kemudian, gambaran yang muncul berubah secara ketara. Pada 30 September, Timbalan Pengerusi PH Melaka, Khoo Poay Tiong menegaskan bahawa PH Melaka tidak akan bekerjasama dengan Bersatu dalam PRN Melaka dan berhasrat bertanding di kesemua 28 kerusi DUN. Khoo turut menjelaskan bahawa PH terbuka untuk berunding dengan mana-mana parti tetapi keterbukaan itu tidak bermakna kerjasama politik akan dimeterai.
Lebih signifikan, Khoo turut menyatakan bahawa agihan kerusi dalam kalangan parti PH telah selesai dan pengumuman calon dijangka dibuat selepas mesyuarat Suruhanjaya Pilihan Raya pada 7 Oktober. Kenyataan itu menunjukkan PH Melaka bukan lagi sekadar berada pada peringkat rundingan awal tetapi sudah bergerak ke fasa lebih hampir kepada penentuan calon dan penyusunan medan pilihanraya.
Di sinilah persoalan sebenar bermula. Jika pada 19 September Pengerusi PH Melaka mengatakan rundingan dengan Bersatu sedang dimuktamadkan berdasarkan ketetapan Majlis Presiden, bagaimana pada 30 September pula muncul pendirian bahawa tiada kerjasama dengan Bersatu akan berlaku dan PH mahu bertanding di semua 28 kerusi?
Tidak mustahil sesuatu rundingan berubah, gagal mencapai persetujuan atau dihentikan selepas pertimbangan baharu. Itu perkara biasa dalam politik. Namun apa yang masih belum diperjelaskan kepada umum ialah apa sebenarnya yang berlaku dalam tempoh sebelas hari tersebut sehingga bahasa politik berubah daripada memuktamadkan rundingan kepada tiada kerjasama.
Perkembangan di antara dua tarikh itu turut menambah persoalan. Pada 28 September, pimpinan PH dan Bersatu menghadiri satu jamuan makan malam tertutup di Melaka. Sehari kemudian, Adam Adli Abdul Halim menjelaskan bahawa pertemuan itu hanya membabitkan makan malam serta sesi suai kenal tanpa perancangan khusus. Menurut beliau, PH menerima jemputan tersebut bagi mengekalkan hubungan baik antara parti politik menjelang PRN.
Pada hari yang sama, Pengarah Komunikasi PH, Fahmi Fadzil pula berkata tiada perbincangan rasmi mengenai kerjasama PH dengan Bersatu berdasarkan maklumat yang diterimanya. Fahmi turut menegaskan bahawa keputusan mengenai sebarang muafakat politik perlu ditentukan oleh Majlis Presiden PH.
Penjelasan Adam Adli dan Fahmi memberikan konteks kepada pertemuan 28 September tetapi ia tidak memadam kenyataan Adly sembilan hari sebelumnya bahawa rundingan PH Plus termasuk Bersatu sedang dimuktamadkan. Justeru, persoalan utama bukan semata-mata sama ada makan malam tersebut merupakan rundingan rasmi atau sekadar pertemuan sosial. Persoalan yang lebih besar tertumpu kepada status rundingan yang telah diumumkan lebih awal oleh Pengerusi PH Melaka.
Apabila kronologi itu disusun, perbezaan mesej menjadi semakin jelas. Pada 19 September, Adly bercakap mengenai rundingan PH Plus termasuk Bersatu yang sedang dimuktamadkan. Pada 28 September, pimpinan kedua dua pihak duduk semeja dalam satu jamuan tertutup. Pada 29 September, pertemuan itu digambarkan sebagai makan malam dan sesi suai kenal. Pada 30 September, Khoo pula menegaskan bahawa tiada kerjasama akan berlaku, PH mahu bertanding di semua 28 kerusi dan pengumuman calon dijangka dibuat selepas mesyuarat SPR pada 7 Oktober.
Perbezaan itu menjadi penting kerana kenyataan berkenaan datang daripada kepimpinan utama PH sendiri. Adly mengetuai PH Melaka, Khoo merupakan Timbalan Pengerusi PH Melaka, manakala Fahmi memegang peranan sebagai Pengarah Komunikasi PH. Apabila kenyataan daripada beberapa pemimpin utama memberikan gambaran berbeza mengenai tahap rundingan dan kemungkinan kerjasama, persoalan mengenai proses membuat keputusan dalam gabungan tersebut secara semula jadi akan timbul.
Isu kerusi menjadikan keadaan lebih kompleks. Jika agihan antara PKR, DAP dan Amanah sudah selesai dan calon bakal diumumkan selepas mesyuarat SPR pada 7 Oktober, PH sebenarnya sudah berada pada tahap persediaan yang semakin hampir kepada pertandingan. Namun jika formula PH Plus bersama Bersatu benar benar pernah berada dalam proses rundingan, kemasukan parti tambahan secara praktikal akan membawa semula persoalan mengenai kerusi, calon dan kompromi antara parti.
Di sinilah kenyataan Khoo pada 30 September menjadi semakin signifikan. Ia bukan sekadar penafian terhadap kerjasama dengan Bersatu, tetapi dibuat pada ketika PH mendakwa agihan kerusi sudah selesai dan sedang menuju ke fasa pengumuman calon. Apabila kenyataan itu dibandingkan dengan pendirian Adly pada 19 September, penjelasan mengenai status sebenar formula PH Plus menjadi semakin penting.
Setakat rekod awam yang tersedia, belum terdapat asas mencukupi untuk menyimpulkan bahawa berlaku perpecahan terbuka antara PKR, DAP dan Amanah di Melaka. Namun perbezaan kenyataan mengenai Bersatu memang wujud dan cukup jelas untuk menimbulkan persoalan tentang tahap penyelarasan serta proses membuat keputusan dalam gabungan tersebut.
Dalam politik, setiap istilah membawa makna. Rundingan menunjukkan satu proses sedang berjalan. Memuktamadkan rundingan memberi gambaran bahawa proses itu sudah mencapai tahap lebih lanjut. Makan malam dan sesi suai kenal membawa gambaran berbeza. Tiada kerjasama pula menunjukkan bahawa sesuatu formula tidak akan diteruskan.
Semua perubahan itu boleh berlaku dalam politik. Namun apabila ia berlaku dalam tempoh kurang dua minggu, pengundi wajar mengetahui apa yang sebenarnya berubah.
PRN Melaka semakin hampir. Pengundi bukan sahaja mahu mengetahui siapa calon yang akan bertanding, tetapi juga siapa yang akan bekerjasama dengan siapa dan formula politik apa yang akan dibawa selepas pilihan raya.
Justeru, sebelum PH meminta mandat daripada rakyat Melaka, satu persoalan asas masih menuntut jawapan yang jelas. Jika pada 19 September rundingan PH Plus termasuk Bersatu sedang dimuktamadkan, apakah yang berubah sehingga pada 30 September muncul pendirian bahawa tiada kerjasama dengan Bersatu akan berlaku?
Jawapan kepada persoalan itu bukan sekadar menentukan status hubungan PH dengan Bersatu. Ia juga akan memperjelaskan siapa sebenarnya yang mempunyai kata putus dalam menentukan hala tuju PH Melaka menjelang PRN.
