.png)
Tiga Bulan Peruntukan Disalur Sehari Sebelum DUN Bubar
Kerajaan Negeri Sembilan akhirnya menghantar notis tuntutan kepada 17 bekas Ahli Dewan Undangan Negeri Pakatan Harapan dan dua bekas penyelaras DUN supaya memulangkan baki peruntukan pentadbiran terdahulu. Tempoh 30 hari telah diberikan. Jika tuntutan itu tidak diselesaikan, tindakan susulan akan diambil.
Langkah tersebut wajar kerana kronologinya terlalu luar biasa untuk ditutup dengan jawapan “semuanya mengikut prosedur”. Majlis Mesyuarat Kerajaan meluluskan peruntukan pada 3 Jun 2026. Wang dimasukkan ke dalam akaun penerima pada 4 Jun. DUN dibubarkan pada 5 Jun. Lebih mengundang persoalan, wang yang disalurkan itu dilaporkan meliputi perbelanjaan bagi Julai hingga September, tiga bulan ketika DUN penggal berkenaan sudah tidak lagi wujud.
Jawapan undang-undang perlu diberikan dengan jujur. Tiada akta yang menyatakan kelulusan sehari sebelum pembubaran DUN menjadi kesalahan secara automatik. Ketua Pesuruhjaya SPRM juga menjelaskan bahawa sebuah kerajaan yang masih sah mempunyai kuasa meluluskan dasar atau peruntukan selagi tidak bercanggah dengan undang-undang.
Kelulusan yang sah bukan lesen untuk membelanjakan wang rakyat tanpa batas. Sahnya keputusan pada 3 Jun tidak secara automatik menghalalkan setiap ringgit yang dibelanjakan selepas itu.
Akta Tatacara Kewangan 1957 terpakai kepada pengurusan wang awam negeri. Seksyen 13 menetapkan wang daripada Kumpulan Wang Disatukan hanya boleh dikeluarkan melalui cara yang dibenarkan, termasuk waran bagi perbelanjaan yang telah diperuntukkan. Seksyen 15A pula meletakkan tanggungjawab kepada Pegawai Pengawal untuk mengawal perbelanjaan dan memastikan kewajaran setiap caj.
Soalan sebenar bukan sekadar bila wang diluluskan. Di bawah vot manakah RM3.09 juta itu dikeluarkan?
Apakah syarat dalam waran dan surat kelulusan?
Siapakah penerima yang sah selepas 5 Jun?
Bolehkah wang untuk “Pusat Khidmat ADUN” digunakan apabila penerimanya tidak lagi berfungsi sebagai ADUN?
Kerajaan negeri membezakan kedudukan tujuh bekas Exco yang terus menjalankan fungsi kerajaan sementara sehingga 31 Julai dengan 10 bekas ADUN biasa dan dua penyelaras yang tidak lagi mempunyai fungsi selepas pembubaran. Tujuh bekas Exco dituntut memulangkan RM150,000 seorang bagi Ogos dan September. Sepuluh bekas ADUN biasa dituntut RM174,000 seorang bagi Julai hingga September, manakala dua penyelaras dituntut RM150,000 seorang bagi tempoh sama.
PH mempertahankan bahawa peruntukan itu diluluskan secara suku tahunan, wang telah digunakan untuk sekolah, persatuan penduduk, KRT, JPKK, NGO dan individu memerlukan, manakala baki dipulangkan sebelum 10 Julai bersama laporan kewangan. Mereka turut mendakwa tiada perbelanjaan dibuat selepas 30 Jun.
Penjelasan tersebut belum menutup jurang audit. Jika surat asal menyatakan peruntukan itu bagi Julai hingga September, mengapa wang berkenaan dibelanjakan sebelum 30 Jun? Jika transaksi dibuat sebelum pembubaran, dedahkan tarikh, penerima, tujuan, resit dan bukti bank. Jika dibuat selepas pembubaran, jelaskan kapasiti undang-undang pihak yang mengarahkan atau mengawal wang itu.
Jika polemik ini dibiarkan berlarutan, orang kampunglah yang membayar harganya. Sekolah kecil, persatuan penduduk, KRT, JPKK, NGO setempat dan keluarga susah boleh terperangkap antara tuntutan pemulangan dengan pertikaian politik. Bantuan boleh tertangguh, keyakinan terhadap saluran kebajikan boleh runtuh dan setiap penerima pula dicurigai. Kemiskinan tidak menunggu sidang akhbar; sebab itu audit mesti pantas, telus dan tepat sasaran.
Rakyat yang menerima bantuan secara sah tidak wajar dijadikan sasaran. Tanggungjawab menjelaskan wang awam terletak pada mereka yang menerima amanah, mengawal akaun dan meluluskan pembayaran. Bekas Menteri Besar, Datuk Seri Aminuddin Harun, dilaporkan telah memulangkan keseluruhan peruntukannya. Tindakan itu menimbulkan pertanyaan mudah: jika wang tersebut benar-benar bebas digunakan tanpa mengambil kira tempoh dan status penerima, mengapa beliau memilih untuk memulangkannya sepenuhnya?
Seksyen 18 Akta Tatacara Kewangan membolehkan surcaj dipertimbangkan terhadap pegawai kerajaan yang bertanggungjawab atas pembayaran tidak wajar, bayaran tanpa baucar atau kegagalan menyimpan rekod yang sempurna. Akta Audit 1957 pula menyediakan laluan untuk Ketua Audit Negara meneliti sama ada wang negeri digunakan bagi tujuan yang diluluskan.
Jika terdapat bukti jawatan digunakan untuk memperoleh suapan, Seksyen 23 Akta SPRM 2009 boleh disiasat. Jika wang atau manfaat diberikan bagi mendorong undi, Seksyen 10 Akta Kesalahan Pilihan Raya 1954 mungkin relevan. Semua peruntukan jenayah itu memerlukan bukti; tarikh semata-mata tidak mencukupi.
Atas sebab itu, kerajaan negeri perlu menerbitkan minit MMK 3 Jun, surat kelulusan, waran, arahan 30 Jun, penyata bank, senarai penerima, baucar dan laporan yang diserahkan sebelum 10 Julai. Audit khas mesti menentukan bukan sahaja baki dalam akaun, tetapi ke mana setiap ringgit bergerak sejak 4 Jun.
SPRM boleh mengatakan tiada kesalahan automatik pada tarikh kelulusan. Rakyat pula berhak menuntut bukti bahawa tiada penyalahgunaan berlaku selepas wang disalurkan. Malah, Ketua Pesuruhjaya SPRM sendiri mengakui siasatan boleh dibuka jika laporan berserta bukti dikemukakan.
Wang rakyat tidak boleh bertukar menjadi “peruntukan senja”—diluluskan ketika matahari pentadbiran hampir terbenam, kemudian dibelanjakan melangkaui hayat mandat penerimanya.
Pulangkan wang yang tidak layak digunakan. Audit wang yang telah dibelanjakan. Dedahkan dokumen yang boleh membuktikan kebenaran. Sah meluluskan belum bererti sah membelanjakan.
Nota:
Jumlah keseluruhan tuntutan ialah RM3.09 juta, berdasarkan pecahan: 7 bekas Exco × RM150,000 = RM1.05 juta
10 bekas ADUN × RM174,000 = RM1.74 juta
2 bekas penyelaras × RM150,000 = RM300,000
Jumlah: RM3,090,000.
