REMBAU - Krisis pemerintahan adat di Negeri Sembilan terus memasuki episod yang semakin serius apabila seluruh kepimpinan adat Luak Rembau mengeluarkan satu kenyataan bersama yang menegaskan bahawa hanya Punca Kuasa Luak mempunyai kuasa mutlak memilih, memasyhur dan melantik Undang Luak Rembau.
Kenyataan bersama itu bukan sekadar mempertahankan kedudukan Yang Teramat Mulia Dato' Sedia Raja Haji Abdul Rahim Haji Yasin sebagai Undang Luak Rembau Ke-22, malah turut mempersoalkan kesahihan mana-mana istiadat atau majlis lain yang didakwa diadakan tanpa penglibatan pemegang-pemegang pesaka adat yang sah.
Menurut kenyataan tersebut, pemilihan dan pemasyhuran YTM Dato' Sedia Raja dibuat melalui persetujuan sebulat suara Dato'-Dato' Lembaga Tiang Balai Baruh dan Darat, Dato' Perba selaku Lembaga Waris Biduanda Nan Dua Carak, Dato'-Dato' Orang Besar Undang serta disokong oleh Dato'-Dato' Lembaga Suku Nan 12 Luak Rembau.
Mereka menegaskan bahawa proses itu bukan sahaja memenuhi kehendak adat yang diamalkan turun-temurun, malah selaras dengan peruntukan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.
 |
| SUMBER |
Kuasa Mutlak Berada Pada Punca Kuasa Luak
Penegasan paling penting dalam kenyataan itu ialah kedudukan kuasa melantik Undang yang menurut mereka berada sepenuhnya di tangan Punca Kuasa Luak.
Mereka menegaskan bahawa Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan atau mana-mana individu lain yang bukan daripada Punca Kuasa Luak tidak mempunyai bidang kuasa untuk memilih, memasyhur atau melantik Undang Luak Rembau.
Atas asas itu, sebarang istiadat yang diadakan tanpa penyertaan pemegang pesaka adat yang sah disifatkan sebagai bertentangan dengan adat dan undang-undang yang sedang berkuat kuasa.
Dakwa Tidak Pernah Dimaklumkan Mengenai Sebarang Istiadat
Kenyataan bersama itu turut menyebut bahawa Lembaga Adat Luak Rembau yang diiktiraf tidak mengetahui langsung mengenai sebarang majlis atau istiadat yang didakwa diadakan di Istana Besar Seri Menanti.
Mereka menyatakan bahawa jika majlis sedemikian benar-benar berlangsung, ia bukan dihadiri oleh pemegang-pemegang pesaka adat yang sah, sebaliknya oleh individu yang didakwa menggunakan gelaran adat tanpa mempunyai punca kuasa yang sebenar.
Bagi mengelakkan kekeliruan, kenyataan itu turut menyenaraikan secara rasmi nama-nama Dato' Lembaga, Orang Besar Undang serta pemegang-pemegang pesaka adat Luak Rembau yang diiktiraf.
Dakwa Wujud Cubaan Mencabar Keputusan Dewan Keadilan dan Undang
Dalam kenyataan yang sama, Lembaga Adat Luak Rembau turut mendakwa tindakan pihak-pihak tertentu telah mencabar keputusan Dewan Keadilan dan Undang Negeri Sembilan yang sebelum ini mengiktiraf pemasyhuran YTM Dato' Sedia Raja sebagai Undang Luak Rembau Ke-22 melalui surat bertarikh 7 Julai 2025.
Menurut mereka, sebarang usaha mengadakan majlis yang bercanggah dengan keputusan tersebut bukan sahaja tidak sah, malah disifatkan sebagai penghinaan terhadap institusi adat yang menjadi tunjang pemerintahan Negeri Sembilan.
Dakwa Menggugat Keamanan dan Kedaulatan Adat
Kenyataan itu turut menyuarakan kebimbangan bahawa tindakan berkenaan telah mewujudkan keresahan dalam kalangan masyarakat Luak Rembau.
Menurut mereka, keadaan itu bukan sekadar mencetuskan kekeliruan terhadap kedudukan Undang Luak Rembau, malah dianggap sebagai pencabulan terhadap prerogatif adat yang selama ini menjadi asas kepada sistem pemerintahan tradisional Negeri Sembilan.
Lembaga Adat turut mendakwa tindakan tersebut berpotensi mengelirukan masyarakat, Kerajaan Persekutuan dan Majlis Raja-Raja mengenai kedudukan sebenar pemerintahan adat di Negeri Sembilan.
Gesa Pentadbiran Negeri Hormati Perlembagaan dan Adat
Mengakhiri kenyataan bersama itu, para Lembaga Adat menggesa seluruh jentera pentadbiran kerajaan negeri menghormati keluhuran Perlembagaan serta keandekaan adat sebagaimana yang diperuntukkan dalam Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.
Mereka turut berharap kemelut yang sedang berlaku dapat diselesaikan mengikut lunas undang-undang dan adat tanpa penyalahgunaan kuasa oleh mana-mana pihak.
Kenyataan itu mengakhiri pendirian mereka dengan mengulangi prinsip yang menjadi asas pemerintahan adat Negeri Sembilan:
"Adat bersendikan hukum, hukum bersendikan syarak, syarak bersendikan Kitabullah. Dianjak layu, dicabut mati. Biar mati anak, jangan mati adat."
Mereka menegaskan bahawa Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan atau mana-mana individu lain yang bukan daripada Punca Kuasa Luak tidak mempunyai bidang kuasa untuk memilih, memasyhur atau melantik Undang Luak Rembau.
Atas asas itu, sebarang istiadat yang diadakan tanpa penyertaan pemegang pesaka adat yang sah disifatkan sebagai bertentangan dengan adat dan undang-undang yang sedang berkuat kuasa.
Dakwa Tidak Pernah Dimaklumkan Mengenai Sebarang Istiadat
Kenyataan bersama itu turut menyebut bahawa Lembaga Adat Luak Rembau yang diiktiraf tidak mengetahui langsung mengenai sebarang majlis atau istiadat yang didakwa diadakan di Istana Besar Seri Menanti.
Mereka menyatakan bahawa jika majlis sedemikian benar-benar berlangsung, ia bukan dihadiri oleh pemegang-pemegang pesaka adat yang sah, sebaliknya oleh individu yang didakwa menggunakan gelaran adat tanpa mempunyai punca kuasa yang sebenar.
Bagi mengelakkan kekeliruan, kenyataan itu turut menyenaraikan secara rasmi nama-nama Dato' Lembaga, Orang Besar Undang serta pemegang-pemegang pesaka adat Luak Rembau yang diiktiraf.
Dakwa Wujud Cubaan Mencabar Keputusan Dewan Keadilan dan Undang
Dalam kenyataan yang sama, Lembaga Adat Luak Rembau turut mendakwa tindakan pihak-pihak tertentu telah mencabar keputusan Dewan Keadilan dan Undang Negeri Sembilan yang sebelum ini mengiktiraf pemasyhuran YTM Dato' Sedia Raja sebagai Undang Luak Rembau Ke-22 melalui surat bertarikh 7 Julai 2025.
Menurut mereka, sebarang usaha mengadakan majlis yang bercanggah dengan keputusan tersebut bukan sahaja tidak sah, malah disifatkan sebagai penghinaan terhadap institusi adat yang menjadi tunjang pemerintahan Negeri Sembilan.
Dakwa Menggugat Keamanan dan Kedaulatan Adat
Kenyataan itu turut menyuarakan kebimbangan bahawa tindakan berkenaan telah mewujudkan keresahan dalam kalangan masyarakat Luak Rembau.
Menurut mereka, keadaan itu bukan sekadar mencetuskan kekeliruan terhadap kedudukan Undang Luak Rembau, malah dianggap sebagai pencabulan terhadap prerogatif adat yang selama ini menjadi asas kepada sistem pemerintahan tradisional Negeri Sembilan.
Lembaga Adat turut mendakwa tindakan tersebut berpotensi mengelirukan masyarakat, Kerajaan Persekutuan dan Majlis Raja-Raja mengenai kedudukan sebenar pemerintahan adat di Negeri Sembilan.
Gesa Pentadbiran Negeri Hormati Perlembagaan dan Adat
Mengakhiri kenyataan bersama itu, para Lembaga Adat menggesa seluruh jentera pentadbiran kerajaan negeri menghormati keluhuran Perlembagaan serta keandekaan adat sebagaimana yang diperuntukkan dalam Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.
Mereka turut berharap kemelut yang sedang berlaku dapat diselesaikan mengikut lunas undang-undang dan adat tanpa penyalahgunaan kuasa oleh mana-mana pihak.
Kenyataan itu mengakhiri pendirian mereka dengan mengulangi prinsip yang menjadi asas pemerintahan adat Negeri Sembilan:
"Adat bersendikan hukum, hukum bersendikan syarak, syarak bersendikan Kitabullah. Dianjak layu, dicabut mati. Biar mati anak, jangan mati adat."
