Rafizi Ramli boleh mempertikaikan keputusan Tan Sri Madinah Mohamad. Itu hak beliau. Namun sebelum mahu mengajar orang lain tentang Tabung Haji, beliau perlu terlebih dahulu memahami institusi yang sedang dibicarakan.
Tabung Haji bukan syarikat komersial biasa. Ia ialah badan berkanun yang ditubuhkan di bawah Akta Tabung Haji 1995. Mandatnya bukan sekadar mengejar keuntungan tetapi mengurus simpanan pendeposit, melaksanakan pelaburan, menjaga kebajikan jemaah dan mengendalikan urusan haji.
Seksyen 22 Akta Tabung Haji menetapkan syarat khusus sebelum keuntungan boleh diagihkan. Pada masa sama, status badan berkanun tidak mengecualikan Tabung Haji daripada piawaian perakaunan. Penyata kewangannya turut tertakluk kepada Akta Badan Berkanun 1980 dan Malaysian Financial Reporting Standards.
Akta Tabung Haji dan piawaian perakaunan mesti dibaca bersama. Bukan memilih satu apabila menguntungkan hujah sendiri, kemudian membuang satu lagi apabila tidak sesuai dengan naratif politik.
Perkara pertama yang perlu diperbetulkan ialah gambaran seolah-olah Realisable Asset Value atau RAV merupakan kaedah pelik yang hanya digunakan oleh Tabung Haji.
Khazanah Nasional masih menggunakan RAV untuk mengukur nilai portfolio pelaburannya. Laporan Khazanah 2024 sendiri merekodkan peningkatan RAV. Khazanah menjelaskan RAV sebagai nilai pasaran ekuiti, sekuriti dan tunai, manakala aset yang tiada harga pasaran dinilai menggunakan anggaran konservatif. Laporan Khazanah 2024
Kalau RAV mahu digambarkan sebagai kaedah yang tidak boleh dipercayai, Rafizi juga perlu menjelaskan mengapa Khazanah terus menggunakannya. Jangan apabila Khazanah menggunakan RAV, ia dipanggil ukuran portfolio. Apabila Tabung Haji menggunakannya, ia terus dipersembahkan seperti satu dosa perakaunan.
RCI memang berpendapat bahawa RAV tidak boleh menggantikan angka dalam penyata kewangan yang telah diaudit bagi menentukan pematuhan Seksyen 22. RAV tidak direkodkan dalam penyata kewangan TH yang diaudit dan atas sebab itu tidak boleh dijadikan asas tunggal untuk mengisytiharkan hibah. Kenyataan rasmi Tabung Haji mengenai dapatan RCI
Pendirian yang jujur ialah mengakui RAV mempunyai kegunaan sebagai ukuran nilai portfolio tetapi tidak boleh digunakan untuk mengatasi piawaian perakaunan atau ujian undang-undang. Rafizi tidak boleh menyerang RAV seolah-olah kaedah itu langsung tidak wujud apabila institusi pelaburan terbesar kerajaan masih menggunakannya.
Kekeliruan kedua berlaku apabila rosot nilai disamakan secara automatik dengan kehilangan wang tunai.
Katakan sebuah rumah dibeli pada harga RM200,000 dan disewakan pada kadar RM1,000 sebulan. Apabila nilainya turun kepada RM180,000, berlaku penyusutan nilai sebanyak RM20,000.
Rumah itu masih berdiri. Penyewa masih membayar sewa. Pemilik masih menerima pendapatan RM1,000 setiap bulan.
Penurunan nilai aset dan pendapatan operasi ialah dua perkara berbeza. Rosot nilai perlu diiktiraf mengikut piawaian, tetapi ia tidak bermakna aset tersebut berhenti menghasilkan wang. Menggunakan pendapatan sewaan juga tidak secara automatik bermaksud pemilik sedang memakan modal sendiri.
Keadaan yang sama berlaku dalam pelaburan saham. Harga pasaran boleh jatuh ketika syarikat masih menjana keuntungan dan membayar dividen.
Malakoff ialah contoh yang mudah difahami. Walaupun harga sahamnya merosot antara 2015 hingga 2017, syarikat itu terus mengisytiharkan dividen. Berdasarkan pegangan Tabung Haji sekitar 10.17 peratus yang dilaporkan ketika itu dan kadar dividen Malakoff sepanjang tempoh tersebut, anggaran penerimaan sekitar RM101 juta adalah munasabah, tertakluk kepada perubahan jumlah pegangan. Laporan tahunan Malakoff 2015, 2016 dan 2017
Wang dividen itu ialah pendapatan yang direalisasikan. Begitu juga pendapatan sewaan dan pulangan tunai daripada aset lain.
RCI membuat dapatan bahawa agihan keuntungan TH bagi 2014 hingga 2017 tidak memenuhi syarat Seksyen 22. Dapatan itu mesti dijawab dengan serius. Namun dapatan mengenai kemampuan undang-undang dan perakaunan untuk mengisytiharkan hibah tidak boleh dipanjangkan sesuka hati menjadi dakwaan bahawa setiap sen hibah diambil terus daripada simpanan pendeposit.
Kalau Rafizi mahu menggunakan istilah “skim Ponzi”, beliau perlu menunjukkan aliran wang. Berapa keuntungan operasi yang diterima? Berapa datang daripada dividen dan sewaan? Berapa diambil daripada rizab? Berapa pula benar-benar dikeluarkan daripada modal pendeposit?
Tanpa pengesanan aliran wang tersebut, istilah “Ponzi” hanyalah tuduhan politik yang dibungkus dengan istilah kewangan.
Bahagian yang lebih memalukan ialah pengakuan bahawa aset yang dipindahkan kepada Urusharta Jamaah Sdn Bhd masih belum pulih sepenuhnya.
Aset dengan nilai pasaran sekitar RM9.7 bilion dipindahkan kepada UJSB pada nilai RM19.9 bilion. Sebagai balasan, TH menerima RM300 juta tunai dan sukuk berjumlah RM19.6 bilion. Kerajaan kemudian meluluskan sekurang-kurangnya RM17.8 bilion untuk menampung jangkaan kekurangan UJSB dalam menebus sukuk tersebut. Perincian pemindahan aset UJSB, komitmen kerajaan RM17.8 bilion
RM17.8 bilion itu bukan wang yang terbukti sudah hilang dan bukan juga suntikan tunai sekaligus. Ia ialah komitmen fiskal jangka panjang bagi menampung jurang penebusan sukuk. Namun ia tetap beban yang akhirnya berkait dengan kerajaan dan pembayar cukai.
Rakyat berhak mengetahui berapa banyak aset telah dipulihkan, berapa yang dijual, berapa nilai semasanya, berapa hasil yang diperoleh dan berapa yang akhirnya kembali kepada Tabung Haji.
Nasib TH Heavy Engineering menambahkan lagi keraguan. Syarikat yang akhirnya dikawal UJSB telah dinyahsenarai pada 2023 sebelum Mahkamah Tinggi memerintahkan penggulungan wajib pada 2025. Keputusan penggulungan TH Heavy Engineering
Kalau pemindahan itu dinamakan pelan pemulihan, prestasinya mesti dinilai berdasarkan jumlah nilai yang benar-benar berjaya dipulihkan. Ia tidak boleh dianggap berjaya hanya kerana aset bermasalah berjaya dikeluarkan daripada penyata kewangan Tabung Haji.
Defisit RM4.093 bilion pada 2017 dan komitmen kerajaan RM17.8 bilion memang bukan dua angka daripada kategori yang sama. Satu menggambarkan jurang aset dan liabiliti pada satu tarikh. Satu lagi ialah anggaran sokongan kerajaan bagi penebusan sukuk dalam tempoh panjang.
Perbezaan itu tidak menghapuskan soalan utama. Adakah UJSB benar-benar memulihkan aset, atau sekadar memindahkan risiko daripada Tabung Haji kepada kerajaan dan menangguhkan penyelesaiannya ke masa hadapan?
Jika sebelum 2018 mahu dipanggil kegagalan, selepas 2018 juga wajib diaudit.
Jangan apabila aset Tabung Haji jatuh nilainya, ia dipanggil sakau. Apabila aset yang kononnya diselamatkan berakhir dalam penggulungan, semua tiba-tiba membisu.
Rafizi tidak boleh menuntut akauntabiliti bagi satu era sambil memberikan kekebalan kepada era yang lain.
Standard tidak boleh berubah mengikut selera Rafizi di pentas ceramah politik.
