Keadilan hanya mempunyai makna apabila ukuran yang sama digunakan kepada semua pihak. Jika sesuatu proses dianggap sah, wajar dan perlu dihormati apabila ia memberi ruang kepada pemimpin sendiri, proses yang sama tidak boleh tiba-tiba dipersoalkan apabila lawan politik menggunakannya. Di situlah konsistensi Pakatan Harapan dalam isu pengampunan hari ini perlu diuji.
Pada tahun 2016, ketika Datuk Seri Anwar Ibrahim masih dipenjarakan, kempen menuntut pembebasannya dibuat secara terbuka melalui papan iklan “#Bebaskan Anwar — Selamatkan Malaysia”. Dua tahun kemudian, pada 16 Mei 2018, beliau menerima pengampunan penuh daripada Yang di-Pertuan Agong. Proses itu kemudiannya pernah dipersoalkan dan dicabar, namun UMNO tidak mengambil pendirian bahawa Anwar tidak berhak memohon pengampunan hanya kerana beliau seorang lawan politik.
Perbandingan ini bukan bertujuan menyamakan fakta kes Anwar Ibrahim dengan Datuk Seri Najib Razak. Kedua-duanya mempunyai latar, pertuduhan dan keputusan mahkamah yang berbeza. Mengalihkan perbahasan kepada usaha menyamakan kedua-dua kes hanya akan mengaburkan isu sebenar. Persoalan yang lebih penting ialah sama ada hak untuk mengemukakan permohonan pengampunan dan mendapatkan pertimbangan melalui mekanisme yang diperuntukkan oleh Perlembagaan akan dihormati dengan ukuran yang sama kepada semua pihak.
Di sinilah satu garis penting mesti diperjelaskan. Hak untuk memohon pengampunan bukan hak untuk mendapat pengampunan. Seseorang boleh merayu, memohon belas ihsan dan meminta pertimbangan, tetapi semua itu tidak memberi jaminan bahawa permohonannya akan diterima. Permohonan membuka ruang kepada pertimbangan. Keputusan akhir pula berada pada pihak yang diberi fungsi dan kuasa di bawah kerangka Perlembagaan.
Sebab itu, apabila UMNO meminta supaya permohonan Najib dipertimbangkan, ia tidak bermaksud UMNO sedang menuntut beliau mesti dibebaskan. Najib sendiri tidak mempunyai hak untuk menentukan keputusan tersebut. Penyokongnya juga tidak mempunyai kuasa berbuat demikian. Mereka hanya boleh memohon, merayu dan menyatakan harapan. Keputusan akhirnya tetap bukan milik mereka.
Atas asas itu, pendirian Majlis Setiausaha PH yang mahu pesalah rasuah dan salah guna kuasa menjalani sepenuhnya hukuman wajar dilihat secara kritikal apabila ia dikemukakan sebelum proses pertimbangan pengampunan selesai. PH berhak mempunyai pandangan bahawa seseorang tidak patut diampunkan. PH juga berhak mempertahankan pendirian antirasuahnya. Namun pendirian politik tidak sepatutnya berubah menjadi seolah-olah satu keputusan muktamad sebelum pihak yang diberi kuasa menyelesaikan pertimbangannya.
PH boleh menolak hasil yang dimohon Najib. PH boleh berhujah bahawa beliau wajar terus menjalani hukuman. PH boleh bersikap keras terhadap rasuah. Tetapi PH tidak sepatutnya mendahului proses yang sah hanya kerana hasil yang mungkin dimohon tidak selari dengan pendirian politiknya.
Memerangi rasuah ialah prinsip yang wajib dipertahankan. Menghormati keputusan mahkamah juga tidak boleh dikompromi. Namun kedaulatan undang-undang bukan bermaksud kita hanya menghormati bahagian sistem yang menyebelahi hujah politik kita. Mekanisme pengampunan juga wujud dalam kerangka Perlembagaan dan kewujudannya tidak terpadam hanya kerana pemohon ialah seseorang yang telah disabitkan kesalahan.
Mengiktiraf hak Najib untuk memohon tidak bermaksud bersetuju beliau mesti diampunkan. Menghormati proses pertimbangan tidak bermaksud menafikan keputusan mahkamah. Dua perkara itu boleh wujud serentak. Yang menjadi masalah ialah apabila permohonan mula diperlakukan seolah-olah sama dengan keputusan, atau apabila pendirian parti cuba mengambil tempat sebelum proses selesai.
Sejarah PH sendiri menjadikan persoalan ini lebih sukar untuk dielakkan. Ketika Anwar memerlukan pengampunan, PH tidak berhujah bahawa keputusan mahkamah telah menutup segala ruang. Sebaliknya, PH berkempen untuk pembebasannya dan menerima pengampunan penuh apabila ia diperkenankan. Hari ini apabila Najib mengemukakan permohonan melalui mekanisme yang sah, PH tidak perlu menyokongnya, tetapi PH juga tidak wajar membina satu standard baharu yang berbeza hanya kerana individu yang mengetuk pintu itu bukan daripada pihak mereka.
Jika hak untuk memohon dan mendapatkan pertimbangan dianggap sah ketika Anwar memerlukannya, hak yang sama tidak boleh menjadi sesuatu yang tidak wajar hanya kerana Najib kini berada dalam kedudukan berbeza. Prinsip tidak boleh berubah mengikut nama pemohon. Keadilan juga tidak boleh mempunyai satu ukuran untuk kawan dan satu lagi untuk lawan.
Itulah sebabnya isu ini sebenarnya lebih besar daripada Najib. Ia menguji sama ada PH benar-benar mempertahankan prinsip atau hanya mempertahankan hasil yang sesuai dengan kepentingan politiknya.
UMNO boleh merayu. Najib boleh memohon. Penyokong boleh berharap. PH pula boleh membantah. Semua itu merupakan pendirian politik yang sah. Namun pada satu tahap, politik mesti berhenti dan proses yang diperuntukkan oleh Perlembagaan mesti diberikan ruang untuk berjalan.
Hormati hak untuk memohon. Hormati ruang untuk mempertimbangkan. Hormati pihak yang diberi kuasa untuk membuat keputusan. Selepas keputusan dibuat, hormatilah keputusan itu.
PH tidak perlu menyokong pengampunan Najib. PH juga tidak mempunyai kuasa untuk menentukannya. Apa yang dituntut hanyalah satu perkara yang sangat asas iaitu konsistensi terhadap prinsip yang pernah dipertahankan sendiri.
Hak memohon bukan hak untuk menang. Tetapi mendahului keputusan melalui pendirian politik sebelum proses selesai juga bukan keadilan.
Jika PH benar-benar percaya kepada kedaulatan undang-undang, buktikan melalui konsistensi.
Jangan dahului keputusan. Jangan jadikan pendirian parti sebagai keputusan muktamad. Biarkan proses Perlembagaan berjalan hingga selesai, kemudian hormati keputusannya.
